Konak’taki tarihi Tariş Alkol Fabrikası alanı için yeni imar süreci başladı

İzmir’in Konak ilçesi Umurbey Mahallesi’nde, geçmişte Tariş Alkol Fabrikası’nın da bulunduğu 1392 ada ve çevresini kapsayan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği, Koruma Kurulu’nun talepleri doğrultusunda yeniden düzenlenerek askıya çıkarıldı.

Konak Belediyesi Etüt ve Proje Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2025 tarihli Plan Açıklama Raporu'na göre süreç, İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 28 Ağustos 2024 tarihli kararı uyarınca şekillendi. Plan değişikliğinin merkezinde, bölgedeki endüstri mirası yapılar ile bu yapıların yer aldığı tescilli parseller bulunuyor.

Geçmişten Günümüze Koruma ve Tescil Süreci
Bölgedeki ilk koruma kararı 8 Ocak 1998 tarihinde, Alsancak Liman Arkası olarak anılan bölgedeki sivil mimarlık ve tabiat varlıklarının tescillenmesiyle başladı. Konuya konu 1392 ada içerisindeki 4 ve 7 numaralı parseller bu karar kapsamında koruma altına alındı.

Yıllar içinde genişleyen koruma süreci kapsamında:

2023 yılında alınan kararlarla 1392 ada içerisindeki depo, baca ve kule yapıları 2. Grup Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı olarak tescillendi.

Aynı yıl kasım ayında alınan kararla anılan parsellerin koruma alanı genişletilerek tekil yapıların yanı sıra çevre parseller de koruma kapsamına dâhil edildi.

İlk Plan Neden Reddedildi?
Konak Belediyesi tarafından hazırlanan ilk imar planı değişikliği 2024 yılının başlarında belediye meclislerinden geçerek Koruma Kurulu’na sunulmuştu. Ancak İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 6 ve 7 parsellerin bir bölümünün park alanında kalması sebebiyle tescilli parsellerin bütünlüğünün sağlanamadığını tespit etti.

Kurul, planı bu haliyle 2863 sayılı yasa kapsamında uygun bulmayarak, tescilli parsellerin bütünlüğünü koruyacak yeni bir düzenleme talep etti. İzmir Büyükşehir Belediyesi de bu karar doğrultusunda sürecin yenilenmesini istedi.

Yeni Planın Detayları ve Turizm-Ticaret Kararı
2025 tarihli yeni plan değişikliği, yapılaşma haklarından ziyade tescilli parsellerin imar planındaki bütünlüğünün sağlanmasına odaklanıyor. Bölgenin üst ölçekli planlardaki konumu ise şu dinamikleri barındırıyor:

Özel Planlama Alanı (ÖPLA-2): Bölge, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı’nda Turizm-Ticaret Alanı, park ve taşıt yolu olarak belirlenmiş durumda.

Yükseklik ve Kullanım: Alt ölçekli plan notlarında Özel Uygulama Alanı için Yençok 50 metre uygulanırken; alışveriş merkezleri, otel, motel ve ticaret-turizm tesislerinin yanı sıra sınırlı konut kullanımına da izin veriliyor.

Koruma Kurulu Şartı: Tescilli kültür varlığı bulunan parseller ile bitişiklerindeki alanlarda yapılacak her türlü imar uygulaması, ruhsat ve fiziki müdahale Koruma Bölge Kurulu’nun onayına tabi tutulmaya devam edecek.

Yeni planın askıya çıkmasıyla birlikte, Umurbey Mahallesi'ndeki tarihi endüstri mirasının korunması ile modern turizm-ticaret fonksiyonlarının bir arada dengelenmesi hedeflenen süreçte yeni bir aşamaya geçilmiş oldu.