Sayıştay duyurdu: 4,8 Milyarlık dev borç! Karşıyaka Belediyesi’nin bütün gayrimenkullerine haciz konuldu

İzmir Karşıyaka Belediyesi’nin Sayıştay 2025 Yılı Denetim Raporu çarpıcı tabloyu ortaya koydu: Kamu borçları faizleriyle 4,8 milyar TL’yi aştı, belediyenin tüm gayrimenkullerine haciz konuldu, kanuni personel limitleri aşıldı ve çok sayıda idari usulsüzlük tespit edildi.

Sayıştay Başkanlığı tarafından yayımlanan İzmir Karşıyaka Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, ilçe belediyesinin içinde bulunduğu mali darboğazı ve biriken mevzuat aykırılıklarını gözler önüne serdi. Yayımlanan raporda, belediyenin bütçe açığının kontrolden çıktığı, personel giderlerinin gelirlerin neredeyse tamamını yuttuğu ve bağlı şirketler üzerinden yürütülen işlemler nedeniyle kamunun milyonlarca lira faiz yüküyle karşı karşıya kaldığı belgelendi.

4,8 MİLYAR TL’LİK DEV BORÇ VE 945 TAŞINMAZA HACİZ
Sayıştay denetçilerinin incelemelerine göre, belediyenin resmi bilançosunda görünen borç tutarı 2,46 milyar TL seviyesindeyken, belediye iştiraklerinin vergi ve SGK borçları eklendiğinde gerçek kamu borcu 4 milyar 822 milyon TL’yi geride bıraktı.

Özellikle belediye personeline hizmet sağlayan iştiraklerin vergi ve SGK prim borçlarının zamanında ödenmemesi nedeniyle faiz yükü katlandı. Yalnızca işleyen gecikme faizlerinin borcun %46’sına yaklaştığı raporda vurgulanırken, biriken kamu borçları nedeniyle Karşıyaka Belediyesi’nin envanterinde kayıtlı bulunan 945 gayrimenkulün tamamı üzerine haciz koyulduğu bildirildi.

PERSONEL GİDERLERİ YASAL SINIRLARI ALTÜST ETTİ
5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca belediyelerin şirket personeli dâhil toplam personel giderlerinin bütçe gelirlerinin %40’ını aşmaması gereksizliği hatırlatılan raporda, Karşıyaka Belediyesi’nde bu oranın %58,85’e yükseldiği tescillendi.

Raporda dikkat çeken diğer bir tespit ise belediye gelirlerinin %92,34’ünün sadece personel ödemelerine gitmesi oldu. Personel maliyetlerindeki artışa karşın, belediyenin yatırım harcamalarına ayırdığı payın toplam giderler içinde %0,60 gibi kritik bir seviyeye gerilediği, kurumun asli yerel hizmetleri ve yatırımları yürütmekte zorlandığı kaydedildi.

MEVZUAT DIŞI SOSYAL DENGE, KAĞIT ÜSTÜNDE ŞİRKET PERSONELİ VE BİRİKMİŞ İZİNLER
Denetim raporunda personel yönetimine ilişkin öne çıkan diğer usulsüzlükler şu şekilde sıralandı:

Yasal Tavan Aşıldı: Memurlara ödenen Sosyal Denge Tazminatı'nda kanuni tavan sınırının %136,98 oranında aşıldığı ve 2025 yılında fazladan 85 milyon TL ödeme yapıldığı tespit edildi. Ayrıca yetkili sendika ile yapılan sözleşmeye mevzuatta yer almayan izin ve sosyal hak maddelerinin eklendiği görüldü.

Gölge Personel İstihdamı: KENT A.Ş. kadrosunda yer alan 258 işçinin, şirket bünyesinde çalışması gerekirken fiili olarak belediye binalarında büro personeli olarak görevlendirildiği ve maaşlarının şirket zararları üzerinden sermaye artırımlarıyla belediye bütçesinden dolaylı olarak ödendiği anlaşıldı.

72 Milyonluk İzin Yükü: Belediyede çalışan işçilerin yıllık izinlerinin kullandırılmadığı ve toplam 44.000 gün birikmiş izin bulunduğu belirlendi. İş akitlerinin sona ermesi durumunda belediyeye çıkacak muhtemel mali yükün 71,9 milyon TL olduğu ifade edildi.

SAHİPSİZ HAYVANLAR VE SOKAK GÜVENLİĞİ UYARISI
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında nüfusu 25 bini aşan belediyelerin sahipsiz hayvanları toplama, bakımevlerinde barındırma ve rehabilite etme yükümlülüğüne değinilen raporda; 2025 yılı içerisinde vatandaşlardan gelen 1.310 adet başvuruya rağmen yeterli barınak inşasının yapılmadığı ve başıboş sokak köpeklerinin toplanması yönünde gerekli işlemlerin tesis edilmediği vurgulandı. Bu durumun hem toplum sağlığını riske attığı hem de idareyi tazminat davalarıyla karşı karşıya bırakabileceği hatırlatıldı.

İDARİ VE MALİ SEKTÖRDE TESPİT EDİLEN DİĞER USULSÜZLÜKLER
Sayıştay denetçilerinin rapora geçirdiği diğer kritik tespitler ise şunlar oldu:

Avans Uygulaması Genel Usule Dönüştü: İvedilik ve zorunluluk şartı taşımayan kırtasiye ve temsil harcamaları için yıl içinde 812 kez avans yöntemi kullanılarak ihale mevzuatının dışına çıkıldı.

Kaldırımların İşgaline Ecrimisil Yerine İşgal Harcı: Yol ve kaldırımlara kurulan sabit platform ve yapılar için Gecekondu Kanunu uyarınca yıkım veya ecrimisil uygulanması gerekirken, usulsüz şekilde geçici işgal harcı alındı veya işlem yapılmadı.

Ruhsatsız İşyerleri ve Otopark Gelirleri: İlçede faaliyette bulunan 901 işyerinin ruhsatsız çalıştığı, parselinde otoparkı bulunmayan yapılardan alınması gereken otopark bedellerinin takip ve tahsilatının yapılmadığı belirlendi.

İptal Edilen Yapı Kayıt Belgeleri: İmar barışı kapsamında Yapı Kayıt Belgesi iptal edilen 817 yapı hakkında saha denetimlerinin yapılmadığı ve yıkım/para cezası yaptırımlarının uygulanmadığı görüldü.

Gecikme Faizleri ve YİKOB Payları: Borçların zamanında ödenmemesi sebebiyle bütçeye 44,5 milyon TL ek faiz yükü getirildiği; vatandaşlardan tahsil edilen emlak vergisi gecikme faizlerinin içindeki %10'luk Kültür Varlıklarını Koruma Payı faizlerinin (2,87 milyon TL) YİKOB'a beyan edilmeyerek belediye bütçesine aktarıldığı saptandı.

Muhasebe ve Envanter Hataları: Yevmiye defterinde müteselsil sırayı bozan 11 boş kayıt bırakıldığı, envanterdeki 10 adet taşıtın başka kurumlara devredilmesine rağmen tescil kayıtlarının güncellenmediği ve taşınır kayıtlarında zimmet/sayım noksanlıklarının bulunduğu raporlandı.

Sayıştay, Karşıyaka Belediyesi'nin mali yapısını sürdürülebilir kılmak adına gelir-gider dengesini yeniden kurması, borç stokunu eritmek için acil tasarruf tedbirlerini hayata geçirmesi ve tespit edilen usulsüzlükleri derhal gidermesi gerektiği hususunda uyarıda bulundu.